Cancel Preloader
Ukłuł czy ukuł

W języku polskim istnieje wiele słów, które są podobne w brzmieniu ale różnią się znaczeniem i pisownią. Zwłaszcza gdy nie są wyraźnie wyartykułowane łatwo je ze sobą pomylić. Warto poznać przykłady takich wyrazów, bo ich użycie w niewłaściwym kontekście zmienia sens wypowiedzi pisemnej. W unikaniu takich pułapek pomaga dobry słuch fonemowy, poprawna wymowa, znajomość ortografii i spory zasób czynnego słownictwa.

ukłuł

Jak napisać – ukłuł czy ukuł?

Są to dwa odrębne wyrazy. Podana pisownia jest prawidłowa dla każdego z nich. W ustnej wypowiedzi ich brzmienie jest bardzo podobne ale diametralnie różnią się swoim znaczeniem. Pomyłka w zastosowaniu jest błędem merytorycznym. Aby tego uniknąć trzeba poznać definicje i sposoby użycia obydwu wyrazów.

ukłuć

Kiedy użyć słowa ukłuł?

Jest to czasownik w formie dokonanej. Pochodzi od słowa kłuć. Jego znaczenie może być dosłowne lub metaforyczne.

Potocznie ukłuł to znaczy, że ktoś wbił innej osobie do ciała jakiś ostro zakończony przedmiot:

  • podczas pojedynku muszkieter ukłuł szpadą swojego przeciwnika,
  • pielęgniarz ukłuł pacjenta igłą strzykawki,
  • ostry kolec ukłuł dziecko w rękę,
  • chłopiec rozbił szybę i ukłuł się w palec ostrym kawałkiem szkła.

Metaforycznie termin ten jest używany dla podkreślenia bolesnego zranienia słowem:

  • twój zarzut ukłuł mnie w samo serce,
  • szef ukłuł ambicję pracownika niesprawiedliwą oceną,
  • recenzent ukłuł artystę żądłem krytyki.
ukuć

Jakie znaczenie ma słowo ukuł?

Słowo ukuł ma również dwie definicje. Jedna z nich to efekt wykonania czegoś za pomocą kucia, czyli ręcznej obróbki metalu:

  • rzeźbiarz ukuł z żelaza piękny świecznik,
  • kowal ukuł podkowy dla koni,
  • ten kto ukuł stalowe ogrodzenie wykazał się dużą pomysłowością.

Inne znaczenie tego słowa znajduje najczęściej zastosowanie w nauce lub literaturze. Oznacza ono wprowadzenie jakiejś nowej koncepcji albo wymyślenie nowego terminu lub powiedzenia:

  • Karol Darwin ukuł teorię doboru naturalnego,
  • Melchior Wańkowicz ukuł powiedzenie „smrodek dydaktyczny”,
  • Karel Čapek ukuł termin robot jako urządzenie automatycznie sterowane,
  • w swoich powieściach William Gibson ukuł nazwę cyberprzestrzeń, używaną obecnie w terminologii informatycznej.
https://www.youtube.com/watch?v=a7Btbdbuwho%3Ffeature%3Doembed

źródło: JASNA STRONA, youtube.com

Sposoby na unikanie błędów językowych

W najlepszym przypadku zastosowanie zamiennie wyrazów ukłuł i ukuł może jedynie rozśmieszyć odbiorcę przekazu. W wypracowaniach szkolnych, rozprawkach, czy pracach semestralnych będzie to uznane za poważny błąd językowy zaniżający ocenę. 

Dobrą metodą na utrwalenie sobie pisowni i znaczenia słów jest czytanie różnych książek. Tam wyrazy umieszczone są w odpowiednich kontekstach, przez co zapadają w pamięć całe frazy. Czytanie rozszerza zasób słownictwa. Łatwo wtedy zastosować odpowiedni wyraz, a w przypadku braku pewności co do pisowni można użyć synonimu.

Pomocą w pracach pisemnych jest słownik ortograficzny. Warto po niego sięgać jak najczęściej. Przydatny jest też słownik leksykalny języka polskiego. Podaje nie tylko pisownię słów ale także ich znaczenie i odmianę.

Duże znaczenie ma także poprawna wymowa. Wyraźna artykulacja wszystkich głosek pozwala na dokładne określenie składu wyrazu. Wtedy na pewno trudno będzie pomylić słowa podobnie brzmiące ale znaczące całkiem coś innego.